Savaşın başlaması üzerine Rus kuvvetleri, Doğu Bayezid’in kuzeyinden Osmanlı sınırını geçti. Rus kuvvetleri, iki koldan Pasinler ve Eleşkirt’e doğru ilerledi. Ruslarla ilk çatışma, 6 Kasım’da Köprüçay’da oldu. Beş gün süren çatışmalardan sonra Rus kuvvetleri geri püskürtüldü.

Başkumandan vekili Enver Paşa, Kafkasya’ya yapılacak bir askeri harekat ile doğu cephesinin çökeceğine inanıyordu. Enver Paşa, doğu cephesine giderek 3. ordunun komutasını üstlendi. Ordu, kış boyunca yetecek yiyecek ve donanımdan yoksundu. Buna rağmen ordu, 24 Aralık 1914′de Kars’a doğru harekete geçirildi. Allahuekber dağları aşıldı ise de yapılan taarruz başarılı olamadı. Sarıkamış harekatı olarak bilinen bu olayda, askerlerimizin büyük bir bölümü, savaşa katılma fırsatı bulamadan donarak şehit oldu.

Kısa bir süre sonra Rus kuvvetleri karşı taarruza geçti. Türk kuvvetlerini geri püskürten Ruslar, Erzurum’u ele geçirdi. 3 Mart’ta Bitlis ve Muş, 18 Nisan’da Trabzon, temmuz ayında Bayburt, Gümüşhane ve Erzincan Rusların eline geçti. Rus işgali altında olan yerlerde Ermeni katliamları başladı.

Mustafa Kemal, 16. kolordu komutanı olarak Kafkas cephesine atandı. Mustafa Kemal, karşı taarruza geçerek Bitlis ve Muş’u Ruslardan geri almayı başardı.

1917 yılında Rusya’da ihtilal oldu. Bolşevik İhtilâli yüzünden Kafkas cephesindeki askeri harekat durdu. Rusların barış istemesi üzerine Brest-Litowsk Anılaşması imzalandı.

Ruslar, işgal ellikleri bölgelerden çekildiler. 1856 Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nden almış oldukları Kars, Ardahan ve Batum’u geri verdiler.

Dağılan Rus ordusundaki Ermeniler, silahlarını bırakmadılar. İngilizlerin desteğini elde eden Ermeniler, bölgede bir Ermeni hükümeti kurmaya çalıştılar. Ancak Türk kuvvetlerinin takibi sonucu Ermeniler, geri çekilmek zorunda kaldılar.