İtilaf Devletleri’nin Ateşkes ve Barış Teklifi

07 Mayıs 2009

22 Mart 1922′de İtilaf Devletleri’nin dışişleri bakanları, TBMM Hükümeti ve Yunanistan’a ateşkes teklifinde bulundular. İtilaf Devletleri’nin teklifine göre;

İki taraf kuvvetleri arasında 10 km’lik bir alan boş bırakılacaktı. Askeri birlikler, asker ve cephane ile takviye edilmiyecekti. Birliklerin konumunda değişiklik yapılmıyacaktı. Aske­ri birlikler ve gereçler yer değiştirmeyecekti. İtilaf Devletle­rine ait komisyon, her iki tarafın ordu birliklerini kontrol ve teftiş edebilecekti. Birliklerin yerlerini değiştirecek olan taraf, 15 gün önceden komisyona bilgi verecekti.

TBMM Hükümeti, ateşkes teklifine cevap vermeden İtilaf Devletleri, 26 Mart 1922′de barış antlaşmasının esaslarını kapsayan bir teklifte bulundular. Bu teklifin ana hatları:

  1. Türkiye ile Yunanistan’daki azınlık haklarının korun­ması amacıyla konulacak kuralların uygulanmasına, Milletler Cemiyetinin de katılması.
  2. Doğu Anadolu’da bir Ermeni yurdunun kurulması, bu olayın gerçekleşmesine de Milletler Cemiyetinin katılması
  3. Boğazların serbestliğinin sağlanması için boğazlar böl­gesinde askersiz bir bölgenin oluşturulması.
  4. Kırklareli, Babaeski ve Edirne’nin, Yunanistan’a; Tekirdağ’ın Türkiye’ye bırakılması,
  5. İzmir’deki Rumlar ile Edirne’deki Türklerin, bu şehir­lerin yönetimine adaletli bir şekilde katılmasını sağlamak için uygun bir yönetimin belirlenmesi.
  6. Barışın imzalanmasından sonra İtilaf Devletlerinin İs­tanbul’u boşaltması.
  7. Sevr Antlaşması ile 50.000 kişi olarak belirlenen Türk silahlı kuvvetlerinin 85.000′e çıkarılması ve bunların ücretli askerler olması.
  8. İktisadi alanlardaki ayrıcalık haklarında (kapitülasyon­larda) değişiklik yapılmak üzere bir komisyon kurulması.
  9. Maliye komisyonunun (Duyunu Umumiye) kaldırıla­rak, genel borçların ve savaş tazminatının ödenmesini sağla­mak için Türk egemenliği ile bağdaşabilecek bir yönetimin sağlanması.

TBMM’nin İtilaf Devletleri’ne Verdigi Cevap

TBMM Hükümeti, 5 Nisan 1922′de İtilaf Devletlerine verdiği cevapta: Ateşkes teklifini ilke olarak kabul ettiğini; ancak bağımsızlık anlayışına ters düşen Türk ordusunun İtilaf Devletlerine ait bir komisyon tarafından denetlenmesinin

kabul edilemez olduğunu; Anadolu boşaltılmadan bir barış antlaşmasının yapılamıyacağını; ateşkes ile birlikte boşaltma işine başlanmasını; dört ay içinde boşaltma işinin sonuçlandı­rılmasını; tekliflerimizin kabul edilmesi halinde barış konfe­ransı için üç hafta içinde delegelerimizi kararlaştırılacak olan şehre gönderebileceğimiz belirtildi.

İtilaf Devletleri, 15 Nisan 1922′de teklifimizi kabul etme­diklerini bildirdiler. TBMM Hükümeti, 22 Nisan’da ateşkes antlaşması üzerinde anlaşmaya varılmasa bile barış görüşme­lerine vakit geçirmeden başlanmasını teklif etti. Ancak karşı­lıklı görüşmelerden bir sonuç alınamadı.

İngilizler, görüşmelerden bir sonuç alaamamasına rağ­men durumdan memnundu. Aradan geçen zaman içinde Yu­nan ordusuna, toparlanması için gereken zaman kazandırıl­mıştı.